thumb|240px|Grobowiec Matejków na cmentarzu Rakowickim
Franciszek Ksawery Matejko (właśc. František Xaver Matějka, ur. prawdopodobnie 13 stycznia 1793 Przedruk z „Czasu” nr 266, 21 listopada 1893. lub 1796 w Roudnicy koło Hradca Králové, zm. 26 października 1860 w Krakowie) – czeski guwerner i nauczyciel muzyki, ojciec Jana Matejki.
Życiorys Pochodził z chłopskiej, katolickiej rodziny. Jego ojcem był Franciszek Józef, matką Magdalena z domu Knava lub Mariana Dolanská.
Dobřenice należały w rzeczywistości do majątku barona Jana Nepomuka Wacława Dobrzeńskiego (1779–1843), który był ojcem chrzestnym Franciszka Ksawerego MatejkiM. Szypowska, Jan Matejko wszystkim znany, Warszawa 1992, s. 9.. Roudnice nie wchodziły natomiast w skład dóbr rodu Dobrzeńskich.
Po zgonie matki zamieszkał u wuja, księdza Urbanka, w Ołomuńcu, u którego otrzymał bogobojne wychowanie i rzetelne wykształcenie muzyczne. Dzięki temu zdobył poparcie i przyjaźń znanego kompozytora Karla ČernegoJan Matejko. Studia i szkice, Kraków 1938, s. 8–9..