W językoznawstwie, zwłaszcza w tekstach anglojęzycznych, odmianę standardową określa się często mianem dialektu (jest uważana za jeden z wielu dialektów danego języka). W rozumieniu dialektologii tradycyjnej dialekt to natomiast byt przeciwstawiany językowi standardowemu; takie też znaczenie przyjęło się w wielu językach europejskich. Badaniem języków standardowych zajmuje się dyscyplina zwana standardologią.
Funkcje Paul L. Garvin wyróżnia pięć następujących funkcji języka standardowego:
jednocząca – jednoczy daną społeczność językową, budując jej tożsamość w sensie kulturowym i politycznym, a także sprzyjając identyfikacji jednostki ze wspólnotą narodową; separująca – przeciwstawia daną społeczność językową innym; prestiżowa – pełni rolę nośnika prestiżu społeczno-kulturowego, zarówno dla całej społeczności, jak i dla posługującej się nim jednostki; partycypacyjna – umożliwia użytkownikom języka czerpanie z korzyści wynikających ze znajomości standardu (mobilność społeczna, możliwość udziału w dyskursie publicznym itp.); ramy odniesienia – służy jako miara dla oceny środków językowych.