Standard a inne odmiany Dialekt standardowy, jako instytucjonalna norma, jest przeciwstawiany niestandardowym (nieliterackim) wariantom języka (o podłożu regionalnym i socjalnym). Między językiem standardowym a odmianami niestandardowymi, a także między poszczególnymi odmianami niestandardowymi występuje szereg różnic dotyczących ich genezy, zasięgu geograficznego i funkcji społecznych. Pośród odmian niestandardowych znane są z jednej strony dialekty tradycyjne (regionalne, lokalne), związane z obszarami wiejskimi i silnie zróżnicowane wewnętrznie, a z drugiej – dialekty nowoczesne, które zyskują na znaczeniu pod wpływem procesów społecznych (urbanizacji i globalizacji) oraz w stosunkowo dużym stopniu odzwierciedlają stratyfikację społeczną. W Polsce dialekty tradycyjne (wiejskie) to mówione odmiany języka narodowego używane na pewnym ograniczonym terenie, zarezerwowane do obsługi sytuacji nieoficjalnych, niepodlegające kodyfikacji i podporządkowane uzusowi językowemu;