thumb|220px|Schemat fazowej struktury gleby thumb|220px|Podwójna warstwa elektryczna na powierzchni sorbentu thumb|220px|Schemat miceli koloidu liofobowego, stabilizowanych elektrostatycznie (M – cząstka mineralna, H – cząstka humusu) Pojemność wymiany kationów, PWK (kationowa pojemność wymienna) – część pojemności glebowego kompleksu sorpcyjnego dotycząca wymiennej adsorpcji kationów z roztworu glebowego; jedna z cech gleby decydujących o jej żyzności. Definicja i symbol PWK zostały przyjęte przez Zespół Fizykochemii Gleb PTG jako odpowiednik ang. cation exchange capacity (CEC) lub niem. Austauschkapazitat (KaK lub AK).
PWK jest równa sumie ładunków kationów, które zobojętnieją ładunki ujemne znajdujące się w danych warunkach na powierzchni cząstek kompleksu sorpcyjnego w określonej masie gleby. Jest wyrażana w centymolach jonów na kilogram gleby (wcześniej – w milirównoważnikach na 100 g gleby).
Powierzchnia sorbentu glebowego Na rozwiniętej powierzchni cząstek glebowego kompleksu sorpcyjnego adsorbują się składniki fazy gazowej i ciekłej (roztworu glebowego). Sorpcja kationów zachodzi dzięki obecności na powierzchni sorbentu ładunków ujemnych, powstających np.