Pojemność rzeczywista i potencjalna Ze względu na zależność wielkość ładunku powierzchniowego od odczynu gleby wyróżnia się: pojemność potencjalną (PWKpt, PWK8,2) – odniesioną do odczynu standardowego pH = ok. 8,2 (wartości występujące po wapnowaniu gleb i w naturalnych glebach węglanowych), pojemność rzeczywistą (PWKr, PWK8,2, pojemność efektywna) – odniesioną do warunków rzeczywistych. Wartości potencjalnej i efektywnej PWK: są w przybliżeniu podobne w przypadku gleb mineralnych (< 5 % substancji organicznych, SO) o odczynie obojętnym, różnią się kilkakrotnie w przypadku kwaśnych gleb organicznych lub organicznych poziomów gleb leśnych (> 20% SO). W poziomie butwinowym próchnicy leśnej wyznaczono np. dla: pH ≅ 8 PWKpot ≅ 150 cmol(+)/kg, pH = 4 PWKr ≅ 60 cmol(+)/kg, pH = 2 PWKr ≅ 30 cmol(+)/kg.