Pierwotna nadczynność przytarczyc – stan wzmożonego wydzielania parathormonu (PTH) przebiegający z hiperkalcemią. Przyczyną jest pierwotny defekt komórek narządu, wyrażający się nadprodukcją PTH nieadekwatną do potrzeb organizmu i małą wrażliwością na supresyjne działanie zwiększonego stężenia wapnia w surowicy.
Przyczyny pojedynczy gruczolak przytarczyc – 85% mnogie gruczolaki przytarczyc – 15% rak przytarczyc – 1%
Bardzo rzadko pierwotna nadczynność przytarczyc wchodzi w skład MEN1, MEN2, guza Wilmsa czy potworniaków.
Obraz kliniczny Przebieg Zwiększone wydzielanie PTH skutkuje: wzmożoną osteolizą i nadmierną resorpcją wapnia z kości nadmierną biosyntezą kalcytriolu co skutkuje zwiększeniem wchłaniania wapnia z przewodu pokarmowego zwiększeniem wydalania fosforanów z moczem
Choroba rozwija się przez wiele lat, co znacznie opóźnia możliwe rozpoznanie.