Eparchia warszawska i nadwiślańska – administratura Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego obejmująca terytorium Królestwa Kongresowego (bez guberni siedleckiej i lubelskiej). Funkcjonowała w latach 1840–1921 kolejno pod nazwami eparchia warszawsko-nowogieorgijewska, eparchia chełmsko-warszawska, eparchia warszawska i nadwiślańska. Zlikwidowana po odzyskaniu niepodległości przez Polskę i zmianie podziału administracyjnego Kościoła prawosławnego w tymże państwie.
Historia eparchii Po trzech rozbiorach Polski wszystkie struktury prawosławne znajdujące się na terenie Rzeczypospolitej zostały włączone do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Początkowo podlegały one eparchii mińskiej, następnie zaś wołyńskiej. Eparchia warszawska została powołana w 1840 poprzez wydzielenie z tej ostatniej. W momencie jej erygowania liczyła dwanaście parafii, w ciągu pierwszych trzech lat istnienia liczba ta wzrosła do osiemnastu. W 1847 eparchii podlegało 17 parafii obsługiwanych przez 30 kapłanów, istniał również monaster św. Onufrego w Jabłecznej zamieszkany przez pięciu mnichów. W latach 50. XIX w. liczba prawosławnych placówek duszpasterskich wzrastała nadal, dzięki otwieraniu cerkwi wojskowych w twierdzach i garnizonach wojskowych oraz przy carskich placówkach administracyjnych.