W zamieszaniu goście uciekają, chociaż „Henryk IV” rozkazuje swoim „wasalom”, by ich zatrzymali. Otoczony przez służących w średniowiecznych kostiumach mężczyzna stwierdza, że skoro udając cesarza posunął się aż do zaatakowania człowieka, musi do końca życia pozorować szaleństwo.
Cechy utworu Henryk IV zalicza się do dramatów Pirandella, w których autor celowo odrzucił tradycyjną kompozycję dzieła dramatycznego. Co prawda sztuka ogniskuje się wokół głównego bohatera, a kolejne sceny umożliwiają poznanie dziejów jego życia, jednak całość rozgrywa się na dwóch planach: w relacjach między obłąkanym „Henrykiem IV” i osobami, które na chwilę celowo godzą się odgrywać konkretne role oraz „w świecie rzeczywistym” – gdy pod nieobecność tytułowego bohatera inni swobodnie rozmawiają na jego tematJ. Heistein, Wstęp [w:] L. Pirandello: Wybór dramatów. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1978, s. XXXVIII-XXXIX.. Kluczowym tematem dramatu jest psychika człowieka, który najpierw oszalał, następnie zaś samoistnie odzyskał zdrowie, lecz doszedł do wniosku, że nie jest w stanie żyć tak, jak wcześniej i pozostał w wyimaginowanej rzeczywistości.