W 1888 roku Puszcza stała się prywatną własnością cara, a bartników stopniowo usunięto.
Plądrowanie Po przegranej wojnie z Japonią (1904–1905) carat postanowił wprowadzić rozwiniętą eksploatację Puszczy na wielką skalę, na wzór państw zachodnioeuropejskich. W 1911 roku przysłano tu w związku z tym geometrów, rachmistrzów, by oszacować zasoby Puszczy oraz przyszłe zyski czerpane z eksploatacji. Zamiaru wielkiej eksploatacji nie zdążono wprowadzić w czyn ponieważ w sierpniu 1915 roku do Białowieży wkroczyła armia niemiecka.
thumb|Zbudowany przez Niemców Kosy Most Niemcy oszacowali zapas drewna na 32 mln 600 tys. m³. By ułatwić eksploatację wybudowano sieć 300 km kolejek wąskotorowych. W ciągu trzech i pół lat, przerobiono i wysłano do Niemiec prawie 5 mln m³Liczbę taką podał Jan Jerzy Karpiński i jest powtarzana w większości publikacji. Więcko twierdził, że Niemcy wycięły 2,6 mln m³ drewna.. 400 tysięcy m³ drewna nie zdążono wysłać do Niemiec. Zrębami zupełnymi ogołocono 6500 ha, a częściowymi 10 tysięcy ha. Najbardziej przetrzebiono te partie puszczańskich lasów, które znajdowały się przy kolei normalnotorowej oraz przy kolejce wąskotorowej. Niemcy zbudowali kilka tartaków: 10-trakowy w Hajnówce, 3-trakowy w Czerlonce, 4-trakowy w Gródku, 2-trakowy w Nowym Mieście i 1-trakowy w Narewce.