Gniewosz południowy (Coronella girondica) – gatunek niewielkiego, smukłego węża z rodziny połozowatych (Colubridae), zamieszkujący południowo-zachodnią i południową Europę oraz północno-zachodnią Afrykę.
Wygląd Mały (zwykle ok. 50–60 cm, maksymalnie do 80 cm), szary lub żółtobrązowy wąż o gładkich łuskach i niezbyt dużych oczach z okrągłą źrenicą. Na grzbiecie zawsze występują wyraźne ciemne plamy, brzuch od żółtawego po czerwonawy, pokryty zawsze kratkowanym wzorem. Wyraźne, ciemne pasy znajdują się na głowie, biegnąc od oczu do szyi.
Występowanie Gniewosz południowy zamieszkuje znacznie mniejszy areał niż gniewosz plamisty (Coronella austriaca) – w Europie ogranicza się on do Hiszpanii, Portugalii, południowej Francji i Włoch (z wyjątkiem najdalej na północ wysuniętych fragmentów Niziny Padańskiej i Alp). Jest dość liczny na Sycylii, nie ma go za to w ogóle na Korsyce i Sardynii. W Afryce spotykany w Maroku, Tunezji i Algierii. Jest w zasadzie wężem nizinnym, spotykano go jednak nawet na wysokości ok. 1500 m n.p.m., w górach Atlas nawet powyżej 3000 m n.p.m.