320px|thumb|Szajkasze w rejonie Komarna (XVI-wieczna rycina) 320px|thumb|Szajkasze w rejonie Komarna (XVI w.) Szajkasze (serb. Šajkaši, niem. Tschaikisten) – formacja sił rzecznych na Dunaju, powstała jako część flotylli węgierskiej, następnie austriackiej, o odrębnym statusie.
Znaczenie szajkaszy wzrosło w czasach ekspansji osmańskiej z Półwyspu Bałkańskiego na tereny Panonii. Skłoniło to króla węgierskiego Macieja Korwina do podjęcia działań w kierunku reorganizacji floty rzecznej. Skład tej formacji zasilony został przez ludność serbską po upadku Królestwa Serbii. Szanując sposób życia Serbów w ich ojczyźnie, król sformował szajkaszy na zasadzie wspólnoty rodzinnej lub drużyny. Do wspólnoty należały rodziny, których członkowie służyli na rzekach pod banderą „z mieczem lub wiosłem”. Monarcha węgierski zezwalał szajkaszom żyć wraz z rodzinami w obozach, przez co w trakcie działań wojennych towarzyszyły im żony i dzieci. W czasach pokoju mieszkali i gospodarowali w swych osadach korzystając z określonych przywilejów szlacheckich.
Główną jednostką pływającą używaną przez szajkaszy była czajka (serb.