3. Koncepcja ujęzykowienia pamięci / niepamięci Relacja między pamięcią i językiem jest dwuwektorowa. Zgodnie z wektorem dośrodkowym język uczestniczy w samym powstawaniu i formowaniu się pamięci osobniczej, w segregacji i porządkowaniu dopływających do psychiki bodźców, wpływa kształtująco na samą treść pamięci i na stabilizację doznań w ramach pamięci; zgodnie z wektorem odśrodkowym treść (zawartość) pamięci uzewnętrznia się (materializuje) poprzez różnego rodzaju narracje, które formują (także deformują) obrazy pamiętanej przeszłości. W obu procesach mogą uczestniczyć środki znakowe innej niż językowa natury, dlatego pamięć jest nie tyle językowa, ile jedynie ujęzykowiona, niemniej język wydaje się grać w procesach zapamiętywania, porządkowania treści pamięci i jej relacjonowania decydującą rolę. Językowe eksponenty pamięci mogą być wyodrębniane z narracji, grupowane i opisywane zarówno same w sobie, jak i zwłaszcza w konstelacjach (sieciach), jakie tworzą. W tym zakresie koncepcja ujęzykowienia pamięci przecina się z koncepcją map mentalnych. Ujęzykowiona w podanym sensie jest także niepamięć, rozumiana jako przestrzeń faktów wypartych z pamięci bądź do niej niedopuszczonych. Także więc niepamięć ma swoje eksponenty językowe, które pozwalają na jej mapowanie.
4. Koncepcja samoświadomości językowej