W mniej zamożnych państwach członkowskich środki EFS mogą stanowić podstawowe źródło takich inicjatyw.
Jak jest wdrażany EFS? Strategia EFS jest definiowana na szczeblu UE, natomiast za wdrażanie środków EFS odpowiedzialne są bezpośrednio państwa członkowskie i ich regiony. Po uzgodnieniu strategii i podziału środków z budżetu następuje etap wspólnego programowania. Państwa członkowskie planują wraz z regionami i Komisją Europejską siedmioletnie programy operacyjne. Programy Operacyjne opisują geograficzny lub tematyczny zakres działań, które będą finansowane.
Państwa członkowskie wyznaczają krajowe instytucje zarządzające EFS, które są odpowiedzialne za wybór projektów, wypłatę środków oraz ocenę postępów i rezultatów projektów. Państwa członkowskie powołują także jednostki monitorująco-kontrolne, których zadaniem jest monitorowanie i weryfikacja zgodności wydatków z rozporządzeniami dotyczącymi EFS.
W Polsce w latach 2007–2013 wydatki z Europejskiego Funduszu Społecznego są realizowane głównie poprzez Program Operacyjny Kapitał Ludzki.