W drugiej połowie XVIII w. pod wpływem idei oświeceniowych zaczyna się rozwijać piśmiennictwo świeckie. Przykładem jest działalność kulturalna i literacka Gottharda Friedricha Stendera (1714–1796). Stender, duchowny luterański wywodzący się z rodziny bałtyckich Niemców, rektor szkoły w Jełgawie oraz wykładowca geografii w Kopenhadze, jako jeden z pierwszych podjął się studiów nad językiem łotewskim. Opracował gramatykę języka łotewskiego Neue vollständigere lettische Grammatik wydaną w 1761 r., a następnie ponownie w 1783 r. Z myślą o szerzeniu oświaty przygotował elementarz dla dzieci łotewskich, wydany w 1787 r. Opracował ponadto słownik łotewsko-niemiecki, opublikowany w Jełgawie w 1789 r. jako Lettisches Lexikon.
Młodołotysze Właściwy rozwój literatury łotewskiej rozpoczął się dopiero w połowie XIX w. za sprawą ruchu młodołotewskiego. Młodołotysze byli grupą literatów i działaczy społecznych, zaangażowanych w walkę z dominacją kulturalną i gospodarczą Niemców bałtyckich na obszarze Łotwy. Środkiem do tego celu miało być równouprawnienie ludności łotewskiej, budzenie łotewskiej świadomości narodowej, rozwój rodzimej literatury, krzewienie oświaty oraz dokumentowanie ogromnego dorobku kulturalnego ludności łotewskiej (zbieranie folkloru). Zaangażowani w działalność ruchu młodołotewskiego byli m.in.