Kongregacja Rozkrzewiania Wiary nie zgodziła się na nadanie mu jakiejkolwiek katedry w Kościele unickim. Smotrycki spędził ostatnie lata życia w klasztorze w Dermaniu, nie angażując się już w życie publiczne. Tam też zmarł i został pochowany. W XVII w. była rozważana jego kanonizacja, którą to myśl ostatecznie zarzucono. Życiorys

Pochodzenie, rodzina, edukacja

Kwestia pochodzenia Smotryckiego oraz miejsca i daty jego urodzenia Data urodzenia Melecjusza Smotryckiego nie została jednoznacznie ustalona. W kwestii tej istnieją trzy źródła. Pierwszym z nich jest list samego Smotryckiego do papieża Urbana VIII z 6 lipca 1627 roku, w którym nadawca, prosząc o przyjęcie do Kościoła katolickiego, stwierdzał, iż pozostawał schizmatykiem przez pięćdziesiąt lat, co oznaczałoby, iż przyszedł na świat w 1577. Unicki biskup chełmski Jakub Susza, powołując się na dokumenty papieskiej kancelarii, twierdził, że Smotrycki stwierdził w tym samym liście, iż został urodzony jako schizmatyk, a następnie przez pięćdziesiąt lat pozostawał przy tym wyznaniu. Późniejsi interpretatorzy tekstu Suszy sugerowali na tej podstawie datę urodzenia o dwa lata wcześniejszą. Zarys biografii Smotryckiego sporządzony na potrzeby Kongregacji Rozkrzewiania Wiary w 1630 roku wskazywał na datę ok. 1580 roku.