Wyżsi urzędnicy dworscy stworzyli nowy, spokrewniony z historiografią gatunek kronikarstwa. Dawne diatryby filozoficzne wskazały formę dla homiletyki chrześcijańskiej. Z biografii filozofów perypatetyckich wyrósł nowy rodzaj literacki – hagiografia, czyli żywoty świętych. Hymny neoplatoników przekształciły się w przepiękne hymny chrześcijańskie szczyty kunsztu poetyckiego osiągając w twórczości Romana Pieśniarza.
Cechą charakterystyczną literatury bizantyńskiej jest korzystanie z ustalonych schematów. Twórcy, głęboko wrośnięci w kulturę grecką, świadomie nie sięgali po nowe rozwiązania, a jedynie zmieniali ujęcie klasycznego wzorca dostosowując go do potrzeb i oczekiwań czytelników. Istotny wpływ na kształt życia literackiego miała też pozycja cesarza w państwie. Cesarz-autokrator wyznaczał nie tylko kierunki polityki, ale też rozwój teologii, inicjował twórczość literacką i naukową nadając kulturalny ton życiu w stolicy i na prowincji.