Na ostateczny kształt literatury bizantyńskiej wpłynęły cztery różne elementy kulturalne: grecki, chrześcijański, rzymski i orientalny. Na ogół wyróżnia się w niej pięć głównych rodzajów twórczości: historyczną i annalistyczną, encyklopedyczną (za największych encyklopedystów bizantyńskich uważani są patriarcha Focjusz i Michał Psellos), eseistyczną, kościelną i teologiczną oraz poetycką. W spuściźnie literackiej Bizancjum dominuje tematyka religijna: należą do niej w głównej mierze traktaty i rozprawy teologiczne, komentarze i glosy do Pisma Świętego, homiletyka i poezja religijna. Spośród ok. 2–3 tys. zachowanych do dzisiaj tomów literatury bizantyńskiej, tylko 330 zawiera poezję świeckie, teksty historyczne, naukowe i pseudo-naukowe.

Język Literatura bizantyńska powstawała w języku średniogreckim wywodzącym się z koine hellenistycznej. Bizantyńska greka mówiona rozwijała się nieprzerwanie od 330 roku. Pod wpływem Syryjczyków, Egipcjan, Armeńczyków czy Żydów i innych narodów niegreckich następowały znaczące zmiany w jej fleksji, fonetyce, słownictwie i składni. Od VII wieku język ten zaczął ulegać zróżnicowaniu na odmiany lokalne: bałkańską, syryjską, egipską, południowoitalską, sycylijską i wyspiarską. Z odmian tych wywodzą się dzisiejsze dialekty nowogreckie.