241-242..
Za udowodniony lub nie może zostać uznany też fakt, co do którego druga strona odmówiła przedstawienia dotyczącego go dowodu lub stawiała przeszkody w przeprowadzeniu takiego dowodu, jakie zostało nakazane przez sąd – tj. następuje to wtedy na niekorzyść tej stronyM. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 242..
Ocena dowodów
Przeprowadzone dowody podlegają ocenie organu stosującego prawa. Znane są dwie zasady oceny dowodów: zasada (teoria) swobodnej oceny dowodów zasada (teoria) legalnej (związanej, formalnej) oceny dowodów.
Zasada swobodnej oceny dowodów - pozwala organowi stosującemu prawo oceniać przeprowadzone dowody według własnych spostrzeżeń i przemyśleń.
Zasada legalnej oceny dowodów - narzuca organowi stosującemu prawo pewne reguły w zakresie oceny przeprowadzonych dowodów, którymi organ ten jest związany - np. do przyjęcia danej okoliczności za udowodnioną potrzebne są wskazujące na jej prawdziwość zeznania co najmniej dwóch świadków (zasada testis unus, testis nullus: jeden świadek to żaden świadek) albo zeznania szlachcica są więcej warte aniżeli zeznania chłopa (czterokrotnie) lub mieszczanina (dwukrotnie).