Kierunki rozwoju mistyki włoskiej i jej przedstawiciele Dobrym gruntem dla rozwoju mistyki włoskiej były także zakony kobiece (szczególnie tercjarki), które wytworzyły tzw. „mistykę kobiet”. Ich głębokie życie duchowe otwarte na łaskę Bożą charakteryzowało się pokutniczo-ekstatycznym powierzeniem się Chrystusowi (zob. św. Małgorzata z Kortony) oraz obfitowało namiętnymi uniesieniami miłosnymi (zwłaszcza bł. Aniela z Foligno). Wybitną przedstawicielką kobiet mistyczek jest św. Katarzyna ze Sieny, która swym bogatym życiem duchowym i niezwykłym charyzmatem apostolskim wywarła inspirujące oddziaływanie na ducha wiary Italii oraz Europy.
Z czasem zaczęto teologicznie interpretować zjawisko mistycznego przeżycia. Św. Bonawentura ujął mistykę w pewnych ramach teologicznych, a Jakub z Mediolanu w swym dziele Zachęta do miłości ukazał ją jako cel drogi życia ascetycznego. Za przyczyną Pseudo-Bonawentury (Rozważania o życiu Chrystusa) w XIV w. mistyka włoska zwróciła się w kierunku późnośredniowiecznej mistyki męki, tracąc swój pierwotny charakter. Z kolei zakon Dominikanów akcentując mistyczną miłość krzyża, pogłębiał w ten sposób własną tożsamość opartą na kontemplacji cierpiącego Chrystusa (Dominik Cavalca, ok. 1270-1342;