Bazowanie na tradycji Ojców Kościoła – rosyjscy mistycy często odwołują się do tradycji Ojców Kościoła z góry Athos, z której pochodzi modlitwa serca. Znaczącą rolę na kształt rosyjskiego ducha miało tłumaczenie i interpretacja Filokaliów. Dziejów Kościoła wschodniego nie da się zrozumieć bez znajomości monastycyzmu Špidlík T., Wielcy mistycy rosyjscy, Kraków 1996, s.27..
Zarys historii mistyki rosyjskiej Duchowość rosyjska, która osiągnęła swój szczyt rozwoju w osobach starców XIX w., została spopularyzowana na Zachodzie przez twórczość Fiodora Dostojewskiego, zwłaszcza przez literacką postać starca Zosimy w Braciach Karamazow. Jest formą specyficznie słowiańską, choć jednocześnie, ponieważ wyrosła na gruncie Prawosławia, kontynuuje nieprzerwaną tradycję monastyczną przekazaną Rusi przez Bizancjum, ostatecznie sięgającą Ojców pustyni pierwszych wiekówPor. .
Historię mistyki rosyjskiej umownie możemy podzielić na cztery okresy:
1. Tłumaczenia i wczesne formy mistyki (XI-XV w.) U podstaw krystalizowania się mistyki rosyjskiej bardzo dużą rolę odegrały dzieła mistyków bizantyjsko-greckich (Efrem Syryjczyk, Bazyli Wielki, Grzegorz z Nazjanzu, Jan Damasceński), których pisma zostały przetłumaczone na język staro-cerkiewno-słowiański.