Okres monarchii stanowej i Rzeczypospolitej szlacheckiej W Polsce rozdział skarbca królewskiego (fiskusa) od skarbca publicznego (aerarium) dokonał się w XIV w. za sprawą Ludwika Węgierskiego. Uformowanie się stanu szlacheckiego spowodowało, iż od drugiej połowy XIV wieku szlachta na okres przeszło 400 lat uzyskała cały szereg przywilejów ogólnych zwalniających ją od płacenia podatków. Odtąd o ich wysokości oraz zakresie decydował nie król, a ciało ustawodawcze. W 1355 r. w Budzie został wydany pierwszy taki ogólnopaństwowy przywilej przez Ludwika Węgierskiego, który desygnował go jako król polski. Przyrzekł m.in. nie pobierać podatków nadzwyczajnych ponad przyjętą normę zwyczajową. Załamanie się silnej władzy monarszej oraz utrwalanie podziałów podatkowych społeczeństwa przejawiło się najpełniej w przywilejach generalnych z 1374 w Koszycach (dla szlachty) oraz w 1381 r. (dla duchowieństwa). Owe przywileje znosiły wszelkie obciążenia podatkowe szlachty i duchowieństwa, wprowadzając zasadniczo wolność podatkową tych dwu stanów, z wyjątkiem 2 groszy łanowego od każdego łana w dobrach rycerskich i biskupich oraz 4 groszy od łana w innych dobrach duchowych.