Dopiero na samym końcu powieści odnajdują go rodzice i chłopiec odzyskuje mowę.
Treść powieści może być interpretowana na kilka sposobów: realistycznie przez pryzmat biografii autora jako dokument czy świadectwo przeżyć w czasie wojny i okupacji, jak robiono to początkowo, tym bardziej że sam Kosiński długo nie zaprzeczał takiej interpretacji albo jako opowiadanie o barbarzyństwie i odrzuceniu, ukazujące pewne mechanizmy będące konsekwencją wojny.
Odbiór Książka zdobyła nagrody i została przetłumaczona na ponad 30 języków. Dzięki tej książce Kosiński stał się medialnym „gwiazdorem”. Od momentu wydania w 1965 roku do 1989 roku książka została przetłumaczona na dwadzieścia języków i wydana w ponad trzydziestu krajach. Została opublikowana w milionach egzemplarzy i sprawiła, że Jerzy Kosiński stał się sławny. W Stanach Zjednoczonych, gdzie Kosiński był postrzegany jako ofiara Holokaustu, w szkołach średnich i na uczelniach książka była zalecaną lekturą z dziedziny zagłady Żydów. Malowany ptak został uhonorowany m.in. nagrodą Le Prix du Meilleur Livre Etranger przyznawaną we Francji za najlepszą obcojęzyczną powieść beletrystyczną.