Doprowadziło to odrzucenia wiedzy opartej na autorytecie i założenie jej weryfikowalności.
W sferze religijnej większość śramanów przyjmowała, zapoczątkowaną przez Upaniszady doktrynę reinkarnacji, zakładając jednak, że celem najwyższym nie powinno być ziemskie szczęście (osiągalne poprzez moralne życie, które w przyczynowo-skutkowym prawie karmana zapewnia dobre odrodzenie), ale całkowite wyzwolenie transmigrującej duszy z cyklu wcieleń.
Budda thumb|240px|Lumbini (Nepal). Zgodnie z tradycją miejsce narodzin księcia Siddharthy
Chociaż pojawiały się próby wyjaśnienia fenomenu Buddy poprzez konotacje mityczne (szczególnie wśród uczonych XIX-wiecznych), w świetle współczesnych badań, historyczność założyciela buddyzmu nie budzi już żadnych wątpliwości. Przedmiotem długoletniej dyskusji pozostawała także kwestia datowania, szeroko opisywanej w źródłach paranirwany (momentu śmierci), stanowiącej punkt wyjścia dla wszelkich ustaleń chronologicznych. Pomimo nie do końca wyjaśnionych wątpliwości od dłuższego czasu przyjmuje się jednak, że Budda zmarł ok. roku 480 p.n.e., a dokładniej w 486 p.n.e.