W tym samym okresie pisał również włoski architekt Giovanni Battista Piranesi, badając i rysując głównie rzymską architekturę. Ostatecznie jednak to wpływ Winckelmanna okazał się decydujący, w efekcie czego historia sztuki zdominowana została przez niemieckojęzyczne centra intelektualne. Jego dzieła zainspirowały Goethe i Schillera do własnych rozmyślań o sztuce. Niezwykle wpływowe były poglądy na sztukę Kanta, który rozpropagował figurę „artysty-geniusza” oraz Hegla i jego „Ducha Czasu”. W duchu tego drugiego powstały prace Karla Schnaase, które stały się podwalinami dla historii sztuki jako nowoczesnej dyscypliny naukowej. Pierwsza katedra historii sztuki powstaje w 1813 na uniwersytecie w Getyndze.
Wölfflin i analiza formalna thumb|260px|Heinrich Wölfflin, uznawany za jednego z twórców formalizmu. Na przełomie XIX i XX wieku wiodącymi ośrodkami historii sztuki pozostawał Berlin z dużymi wpływami heglizmu, Bazylea i Zurych z kluczową osobą Jacoba Burckhardta, który heglizm odrzucał, oraz Wiedeń. Dużą rolę zyskał formalizm, zwłaszcza teoria formy i stylu Heinricha Wölfflina. W przeciwieństwie do Vasariego, nie przykładał on większej uwagi do życiorysów artystów. Będąc uczniem Burckhardta, który ukuł współczesne pojęcie renesansu, skupił się na wykazaniu różnic między renesansem a barokiem.