Odpowiedzialność cywilna Odpowiedzialność cywilna urzędników rzymskich inaczej wyglądała wobec osób prywatnych, inaczej wobec państwa. Za szkody bezprawnie wyrządzone osobom prywatnym urzędnicy odpowiadali w drodze procesu cywilnego. Za czyny mieszczące się w bardzo szeroko pojmowanej kradzieży (furtum), uszkodzeniu mienia (domnum iniura datum) i uszkodzeniu ciała lub zniewadze (iniura), urzędnik odpowiadał tak samo jak osoba prywatna. Na wzór cywilnej actio furti wnoszonej przeciw urzędnikom rzymskim rozwinęło się postępowanie o zwrot łapówek. Wobec państwa urzędnicy rzymscy w zasadzie odpowiadali jedynie za niewłaściwe wykorzystanie powierzonych im pieniędzy publicznych. Tylko kwestorowie byli zobowiązani do składania rachunków z poniesionych wydatków.
Odpowiedzialność urzędników rzymskich, nawet w przypadkach nadużyć, była często teoretyczna. Wdrażane przez tybunów ludowych postępowanie obrachunkowe, a także pretorski proces o sprzeniewierzenie pieniędzy publicznych (furtum pecuniae publicae, peculatus) okazywały się bezcelowe. Wynikało to stąd, że niektórzy urzędnicy otrzymywali o dyspozycji pieniądze publiczne bez ścisłego określenia ich przeznaczenia (np. cenzor - na wzniesienie budowli).