Lenček, 1977; Słowiańszczyzna w kontekście przemian Europy końca XX wieku, Emil Tokarz, 2001.

We współczesnej włoskiej etnografii słowem Schiavonia, lub określeniami Slavia italiana oraz Slavia friulana nazywa się część prowincji Friuli-Wenecja Julijska przylegającą bezpośrednio do Słowenii, a w przeszłości grupę etnograficzną, która zamieszkiwała nadmorską dzielnicę Wenecji, wyróżniającą się własnym językiem, strojem i tradycją. Sklawińskie ślady obecności widoczne są również na całym Półwyspie Apenińskim.

Pochodzenie nazwy Termin ten derywowany został z greckiego słowa Σλάβος, Slabos i łacińskiego Sclavo. W okresie Cesarstwa Rzymskiego aż po późne średniowiecze, sclavoni byli zbiorczym terminem określającym ogół niewolników. W następnych stuleciach nazwa przechodzi w pojęcie określane słowem servus, przez co słowo to staje się synonimem niewolnika. Według różnych szacunków historyków liczba niewolników w okresie wczesnego cesarstwa mogła już dochodzić do 40% ogółu ludności. Największa koncentracja owych servus poza stolicą znajdowała się na terytorium Kampanii, Lacjum i EtruriiWyzwoleńcy w Pompejach: studium stosunków ekonomicznych w kampańskim mieście. Andrzej Łoś, UW. 1991.