Jedną z głównych przyczyn powstania Natałki Połtawki badacze twórczości Kotlarewskiego widzą w oburzeniu pisarza wywołanym sztuką rosyjskiego dramaturga A. A. Szachowskiego pt. „Kazak-stichotworec”, w której ukraińskie życie społeczne i zwyczaje przedstawione były w sposób prześmiewczy, a językowi ukraińskiemu nadane były wyraźne cechy karykaturalne. Utwór „Natałka Połtawka” miał być godną odpowiedzią na utwór Szachowskiego, przedstawiającą prawdziwy obraz wsi, kultury oraz uczuciowości ukraińskiejРадзикевич В., Короткий курс історії українського письменства, Львів 1922, s. 78..

„Natałka Połtawka” ukończona została w 1819 i w tym samym roku utwór po raz pierwszy pojawił się na scenie Teatru Połtawskiego, dla którego został pierwotnie napisany. Drukiem sztuka ukazała się dopiero w 1838. Wydał ją wtedy w swoim „Ukraińskim Almanachu” I. Sriezniewskij. Od tego czasu utwór stał się znany również poza granicami Ukrainy.

Forma utworu Sztuka składa się z dwóch aktów. W skład pierwszego aktu wchodzi siedem scen, a w skład drugiego – jedenaście.