thumb|Amatriciana z bucatini Amatriciana – włoski sos do makaronu na bazie podsmażonego, drobno pokrojonego mięsa, pomidorów i sera pecorino. W Rzymie sos ten nazywany jest matriciana.
Historia i pochodzenie Pochodzenie sosu nie jest dokładnie znane, przypuszcza się jednak, że wywodzi się on z innego, prostszego sosu grica. Był to sos na bazie pokrojonego i podsmażonego wieprzowego podgardla (guanciale), startego sera owczego pecorino i pieprzu. W XIX wieku zaczęto dodawać do sosu pomidory i w ten sposób powstał sos amatriciana. Nazwa sugeruje, że pochodzi on z miasta Amatrice, jednak mieszkańcy Rzymu twierdzą, że autorem przepisu był kucharz, który co prawda pochodził z Amatrice, ale mieszkał i pracował w Rzymie.
Składniki Współcześnie podstawowym składnikiem sosu amatriciana jest suszone i solone, pokrojone na drobne kawałki guanciale, ale dopuszczalne jest zastąpienie go boczkiem. Ponadto dodaje się pomidory (w Rzymie stosuje się odmianę zwaną casalino), oliwę, starty ser pecorino (np. romano), sól i pieprz. Istnieje we Włoszech spór, czy do sosu należy dodawać cebulę czy czosnek (niektórzy dodają oba). Na oficjalnej stronie internetowej miasta Amatrice opublikowano przepis, w którym nie ma ani cebuli, ani czosnku, jest natomiast niewielka ilość białego wina.