Nastawienie Japończyków dobrze oddawały słowa jednego z oficerów, który grupie hiszpańskich zakonników oświadczył: „Amerykanie mogą nadejść, wy już ich jednak nie zobaczycie”.

Niektórzy autorzy, m.in. Alfonso J. Aluit, częściową odpowiedzialnością za zbrodnie na ludności cywilnej Manili obarczają generała MacArthura. Miał on bowiem popełnić tragiczny błąd doprowadzając do całkowitego okrążenia japońskiego garnizonu, gdyż w tych okolicznościach pozbawieni drogi odwrotu Japończycy wpadli w „zbrodniczy szał”. Krytycy tej tezy wskazują jednak, że masowe mordy i gwałty rozpoczęły się już w pierwszych dniach bitwy, podczas gdy pierścień okrążenia wokół Manili został zamknięty dopiero 12 lutego – a więc po upływie dziewięciu dni od rozpoczęcia walk (kontradmirał Iwabuchi dopiero 17 lutego uznał miasto za całkowicie okrążone). W ich ocenie nie można również twierdzić, iż japońskie wojska nie miały żadnej możliwości odwrotu z miasta, gdyż w trakcie bitwy co najmniej 3500 żołnierzy zdołało się wycofać za rzekę Marikina. Wskazują także, iż kontradmirał Iwabuchi konsekwentnie ignorował wezwania do ewakuacji miasta, kilkukrotnie wystosowywane przez generała Yokoyamę.