Zakupi – ludzie kupni w Rzeczypospolitej Obojga Narodów Wymieniona w Prawdzie Ruskiej i Statutach litewskich grupa najemników, później zadłużonych, nazywana tam zakupami (roleini zakupi), odpowiada definicji ludzi zakupnych w Słowniku Lindego, zaprzedanych na pewien czas w niewolę. thumb|Niewolnik białoruski, Józef Oziębłowski, ok. 1840 Potwierdzona w litewskich źródłach formacja ludzi uzależnionych za długi pojawiła się z w czasach nowożytnych w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Statuty litewskie, potwierdzone przez króla Zygmunta III Wazę w roku 1588, wymieniają ludzi zakupnych w rozdziale XII zatytułowanym O głowszczyznach y o nawiązkach ludzi prostych, y o takich ludziach i czeladzi która od panów swych odchodzi, także o sługach przykaźnych. W kolejnych artykułach opisywano kary główszczyzny, których wysokość zależała od pozycji społecznej ludzi prostych. Główszczyznę wypłacano za zamordowanie, nawiązkę za zranienie, rodzinom ofiar, najwyższe 6 rubli groszyTadeusz Czacki pisze, że w XV i XVI wieku na Litwie rubel liczył 100 groszy litewskich. za sługę pancernego, najmniejsze kopę groszy za czeladź niewolną. Opisywano w statutach zasady wykupu i dziedziczenia niewoli, zasady przedawnienia długu prowadzącego do niewoli.