Cechmistrz występował w podwójnej funkcji jako kierownik swojego cechu i jako urzędnik władzy publicznej.
Szef cechu zarządzał wraz z radą majątkiem cechowym, przedsiębiorstwami prowadzonymi przez cech, przechowywał skrzynkę cechową, zwoływał zgromadzenia mistrzów i im przewodniczył.
Jako urzędnik nadzorował jakość wyrobów wykonywanych przez członków cechu, kontrolował konkurencję partaczy lub cechów sąsiednich i sprawował sądy i egzaminy w obrębie cechu. thumb|List mistrzowski kuchmistrza Józefa Serafinowicza z Łodzi 1927
Na cechach i cechmistrzach spoczywał także obowiązek wojskowy. Musieli oni utrzymywać zbrojownię w przydzielonej cechowi bramie czy wieży, kupować i naprawiać uzbrojenie, pilnować wyszkolenia wojskowego, wysyłać uzbrojonych rzemieślników do ochrony transportu miejskiego, wozów skarbnych czy nawet asystować przy egzekucjach.
W cechach naczelnych wybierano także niekiedy starszych ziemskich (niem. Landaltester) z pobliskich miast, zbyt małych, żeby powstały w nich wyspecjalizowane cechy i skąd cech naczelny przyjmował mistrzów inkorporowanych lub przymówionych. thumb|List mistrzowski szewca Marcina Kaniewskiego z Jarocina 1897