Dialekt często odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu tożsamości danej grupy społecznej.

Wszystkie dialekty w jednakowy sposób rządzą się zespołem zasad gramatycznych, choć bywają mniej lub bardziej zróżnicowane, zarówno w stosunku do siebie, jak i języka standardowego. Standard to zwykle ta odmiana, która jest promowana przez system szkolnictwa i wykorzystywana w ogólnokrajowych transmisjach medialnych; odmiana skodyfikowana w gramatykach, słownikach i innych opracowaniach. Dialekty o niższym statusie społecznym, które nie zostały uprzywilejowane w procesie standaryzacji językowej, są nazywane dialektami niestandardowymi. W różnych zakątkach Europy i obu Ameryk odnotowano wypieranie dialektów regionalnych przez standard lub odmiany bliskie standardowi, czemu sprzyjają przemiany społeczne. W niektórych tradycjach lingwistycznych wyróżnia się odmiany pośrednie między dialektami sensu stricto a odmianą standardową.