W De Excidio et Conquestu Britanniae Gildas wspomniał, że urodził się w tym samym roku, w którym rozegrała się Bitwa pod Mons Badonicus. Rok bitwy do dziś pozostaje nieznany. Umiejscawiany jest pomiędzy 482 a 516, choć najczęściej uważa się, że bitwa miała miejsce około 500 roku. Stąd powstanie dzieła zwykle datuje się na 540 rok, jednak mogło być napisane znacznie wcześniej, bo w pierwszym kwartale VI wieku. Po raz pierwszy zostało opublikowane w 1525.
Część pierwsza Pierwszą partia De Excidio et Conquestu Britanniae dotyczy historii Brytanii od czasów rzymskich. Sekwencję przedstawionych przez niego wydarzeń następujących po opuszczeniu wyspy przez Rzymian, można streścić w czterech podpunktach: Brytowie cierpieli głód, oraz ataki Piktów i Szkotów z północy. Niektóre z tych walk zakończyły się sukcesem, co doprowadziło do okresu pokoju, pomyślności (luxuria) i rozleniwienia Brytów. Ponowione ataki ze strony Piktów i Szkotów doprowadziły do zwołania rady wodzów brytyjskich, na której zaproponowano, że wschodnie ziemie wyspy zostaną oddane zamorskim Sasom na podstawie traktatu.