Przyjęcie wzoru bliskiego modnej ówcześnie vie romancée, pozwoliło mu wprowadzić na karty powieści problematykę psychologiczną, głównie freudowską i adlerowską, której obecność uważał obok tematyki historiozoficznej, za konieczny element rozwoju gatunku w XX wieku.
Aecjusz ma kształt sekwencji scen dramatycznych, ukazujących zwrotne momenty w życiu głównego bohatera, a także prezentujących problemy polityczne, kulturowe i religijne epoki. Niewiele jest natomiast w tej powieści o wodzu i żołnierzu scen batalistycznych. Młody pisarz wziął sobie za punkt honoru, by różnić się od podziwianego Sienkiewicza. Twierdził, że o wiele bardziej intersują go ciosy myśli i słowa, aniżeli szpady czy miecza.
Kontynuację powieści stanowiła wydana w 1966 książka Śmierć Aecjusza. Do tematyki obu książek nawiązywał także cykl Twarz księżyca (1961–1967).
Powieść doczekała się przekładów na kilka języków: rosyjski (Aecij, posliednij Rimljanin, przeł. Jurij Iwanowicz Abyzow, Moskwa 1969), estoński ( Aetius, vimne roomlane, przeł Aleksander Rais, Tallin 1972), bułgarski (Aecij, poslednijat rimljanin, przeł.