thumb|Krzyż z opactwa w Liebenau, zw. starszy, ok. 1346 r. ob. Augustinermuseum we Fryburgu Bryzgowijskim thumb|Krzyż Henryka II, ok. poł XI w. Pierwotnie skarbiec katedry w Bazylei, obecnie Kunstgewerbemuseum w Berlinie. thumb|Krzyż Rzeszy, ok. 1030 r. Stopa z 1362 r. (z herbami Rzeszy i Czech – znak fundacji Karola IV Luksemburskiego). Po bokach relikwiarz Włóczni oraz Ligmum Vitae Krzyż relikwiarzowy – relikwiarz w formie krzyża, mieszczący wewnątrz relikwie bezpośrednio związane z męką i ukrzyżowaniem Jezusa Chrystusa.
Geneza i ewolucja krzyży relikwiarzowych Historia kultu relikwii sięga późnego antyku, kiedy to wedle tradycji święta Helena, matka cesarza Konstantyna Wielkiego, podczas pielgrzymki do Jerozolimy w latach 326–328 pozyskiwała liczne relikwie, w tym Drzewa Pańskiego. Zdaniem św. Ambrożego z Mediolanu i św. Jana Chryzostoma, zidentyfikowanie Krzyża było możliwe jedynie dzięki titulusowi wymieniającemu imię Pierwszego Męczennika. Inna wersja głosi, że to w objawieniu dowiedziała się, który krzyż jest prawdziwy. Św.