Helena podzieliła krzyż Chrystusa na trzy części, aby ofiarować je głównym ówczesnym ośrodkom chrześcijaństwa: Jerozolimie, Rzymowi i Konstantynopolowi.
Kolejną cezurą było ustanowienie święta Podwyższenia Krzyża Świętego, co było pokłosiem walk Bizancjum z Persami, kiedy wpierw relikwię stracono, a następnie odzyskano dzięki Herakliuszowi. Z czasem krzyż podzielono na wiele drobnych partykuł, które były ofiarowywane kościołom, klasztorom czy ważniejszym osobom, głównie władcom.
W średniowieczu nasilił się kult relikwii Krzyża Pańskiego. Pozyskanie partykuł, nawet najmniejszych (np. drzazg), przynosiło znaczące konsekwencje, także ze względu na prestiż. Lignum vitae uchodziło za relikwię najwyższej rangi w hierarchii poszczególnych relikwii wraz z innymi arma Christi: koroną cierniową, włócznią, perizonium, tuniką, gwoździami, gąbką z octem, tablicą z titulusem, Veraicon chustą św. Weroniki, rzemieniami z biczowania itp.