Groch ze słoniną – danie dawnej kuchni polskiej, wykonywane z ugotowanego na gęsto, zwykle przetartego grochu z dodatkiem stopionej słoniny. Było spożywane od średniowiecza przez wszystkie warstwy społeczne. Stanowiło niezbędny element uczty szlacheckiej. Wzmianki o nim znalazły się w licznych dziełach literackich, pisanych przez Polaków i cudzoziemców. Z czasem popadło w zapomnienie.
Receptura
Potrawę wykonywano z ugotowanego na gęsto grochu, zwykle przetartego, do którego dodawano jako omastę tłuszcz i skwarki wytopione ze słoniny. Jako przykładowy można zacytować przepis stosowany w kuchni wojskowej w okresie II Rzeczypospolitej:
Historia dania Do XVI wieku Ugotowany na gęstą papkę groch okraszony słoniną jadano w Polsce co najmniej od średniowiecza. Wiadomo, że groch ze słoniną należał do ulubionych potraw króla Zygmunta III Wazy. W wieku XVI należał do codziennych potraw na stole szlacheckim i pańskim.
Wiek XVII i XVIII Groch ze słoniną był w tym okresie jedną z podstawowych potraw obiadowych kuchni chłopów, która stała się, wobec ich fatalnej sytuacji prawnej i ekonomicznej, prawie całkowicie pozbawiona potraw mięsnych.