232..
Po wybuchu I wojny światowej ludność polska z Chełmży i okolic ponownie zauważyła szansę na wolność i niepodległość.
Okres od 1920 do 1945 thumb|left|Panorama Chełmży lata 30. XX wieku W wyniku postanowień traktatu wersalskiego Chełmża znalazła się w granicach odrodzonej Polski, w województwie pomorskim ze stolicą w Toruniu. Większa część ludności niemieckiej (około 2000 osób), korzystając z prawa opcji, wyjechała do Niemiec. Kryzys ekonomiczny, który ogarnął świat w 1929 r., dotknął również Chełmżę; powiększyła się skala ubóstwa, wzrosła liczba bezrobotnych, a płace pracowników najemnych uległy obniżeniu.
W okresie międzywojennym widoczny jest nadal wzrost liczby mieszkańców od 10700 w 1921 do 13000 w 1939 r., z czego 98% stanowili Polacy, 1,8% Niemcy, a 0,2% Żydzihttps://www.chelmza.pl/9880,historia-miasta.
W pierwszych dniach września 1939 opuszczone przez władze lokalne miasto bez zamierzonego pierwotnie przez część obywateli oporu zostało zajęte przez Niemców. Poza działaniami o charakterze eksterminacyjnym (mordy na inteligencji, wysiedlenia, wywozy do pracy przymusowej) okupant prowadził akcję wpisywania na niemiecką listę narodowościową, zaliczając większość polskich mieszkańców miasta do III i IV grupy.