U tych torfowców łodyżki są ciemniejsze, przeważnie brązowe bądź czarne, u S. tenellum blade, bladożółte. Ponadto komórki chlorofilowe w przekroju poprzecznym listków gałązkowych u torfowca cieniutkiego są trójkątne, u S. contortum i S. subsecundum są baryłkowate bądź owalne.
Systematyka i zmienność Gatunek zaliczany jest do podrodzaju Cuspidata Lindb. Podrodzaj obejmuje przeważnie dużych rozmiarów torfowce hydrofilne o długich łodyżkach, tworzące głębokie i miękkie darnie.. W podrodzaju tym najczęściej spotyka się formy zielone i żółtozielone, nieco rzadziej żółte i brunatne, nie występują natomiast formy czerwone.
W różnych warunkach wilgotnościowych przyjmuje różne formy. W miejscach bardziej wilgotnych jest większy, a pęczki ma rozmieszczone dość luźno; w miejscach suchych jest niski i gęsto ugałęziony.
Ekologia i biologia Rośnie w dolinkach torfowisk wysokich. Obecny jest także na wrzosowiskach i w potorfiach. Często występuje razem z torfowcem czerwonawym i torfowcem bałtyckim.
Ochrona Gatunek jest objęty w Polsce ochroną od 2001 roku. W latach 2001–2004 podlegał ochronie częściowej, w latach 2004–2014 ochronie ścisłej, a od 2014 roku ponownie objęty jest ochroną częściową, na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r.