Księga pierwsza We wstępie do księgi pierwszej Cyceron omówił rolę mowy w narodzinach kultury i rozwoju ludzkości. Spekulacje na temat historii wskazują wpływ Posejdoniosa, którego mógł Cyceron poznać osobiście w 86 roku, kiedy ów stoicki filozof przybył do Rzymu jako oficjalny poseł miasta Rodos. Idąc za swoim nauczycielem, akademikiem Filonem z Larysy, wyznaczył Cyceron retoryce rolę podrzędną w stosunku do filozofii, którą nazwał kierowniczką wszystkich spraw. Przyznał się też do sceptycyzmu i probabilizmu, nie podając swych twierdzeń jako pewne, lecz jedynie jako najbardziej prawdopodobne. Jego zdaniem sztuka wymowy pozbawiona podbudowy moralnej prowadziła do społecznego zakłamania i w konsekwencji upadku państw, stąd za niezbędne uważał połączenie retoryki z filozofią. Sama retoryka bez filozofii szkodzi bowiem rozwojowi państwa, zaś filozofia bez retoryki daje mało pożytku społeczeństwu. Rzymscy mówcy – tacy jak Katon, Leliusz czy Scypion Afrykański – lepiej łączyli, według Cycerona, mądrość z elokwencją niż ich greccy poprzednicy.