Po wstępie Cyceron podał definicję retoryki i określił jej zadania, powołując się na Arystotelesa a polemizując z Hermagorasem. Retoryka to civilis ratio, element polityki. Jej podstawowym zadaniem było wykształcenie umiejętności publicznego przemawiania w taki sposób, aby przekonać słuchaczy do własnych racji. Przemowę wygłosić należało w jednym z trzech rodzajów retorycznych: mowie osądzającej (genus iudiciale), mowie oceniającej (genus demonstrativum) lub mowie uzasadniającej (genus deliberativum). Wypowiedź powinna zostać przygotowana w pięciu kolejnych etapach: inwencji (inventio), która polega na zebraniu argumentów prawdziwych lub prawdopodobnych potwierdzających tezę, którą należało udowodnić; dyspozycji (dispositio), czyli funkcjonalnym ułożeniu zebranego materiału; elokucji (elocutio) – odpowiednim dobraniu słów do ułożonej treści; memorii (memoria), czyli opanowaniu pamięciowym mowy; wysłowieniu (pronuntiatio), w ramach którego uzyskuje się kontrolę nad głosem i ciałem dostosowaną do treści i formy przygotowanej mowy.