Tradycja ofiarowania Złotych Róż przez papieży sięga roku 1096. W czwartą niedzielę Wielkiego Postu określaną mianem Laetare (Raduj się!) chrześcijanie w sposób uroczysty przeżywali nadejście Wielkanocy. Gromadzili się w tym dniu na liturgii w rzymskiej bazylice Santa Maria Maggiore. W radosnym nastroju czekano na papieża, który przybywał konno z pobliskiego Lateranu, dzierżąc w ręku kwiat róży. Stawiał ją na ołtarzu, a papież wskazywał na sugestywną symbolikę „królowej kwiatów” w odniesieniu do cierpiącego Chrystusa, zwycięstwa nad śmiercią i wiecznej władzy nad światem. Za czasów pontyfikatu św. Leona IX (1049–1054), zwykły kwiat róży został zastąpiony wykonanym ze złota klejnotem przypominającym pojedynczy kwiat lub bukiet róż. Odtąd też rozwinął się zwyczaj honorowania Złotymi Różami nie tylko sanktuaria, lecz także osobom zasłużonym dla Kościoła. Szczególny nacisk położono na honorowanie królowych i innych żeńskich osobistości. Złota Róża ze skarbca katedry bazylejskiej jest jedną z trzech XIV-wiecznych zachowanych do dziś.