Metodologia, filozofia, teoria prawa (1991).

Prawo podmiotowe i praworządność

Jednym z najwcześniejszych problemów teoretycznoprawnych analizowanych przez Kazimierza Opałka było pojęcie prawa podmiotowego. Monografia Prawo podmiotowe, ukończona w 1949 i opublikowana w 1957, przedstawiała krytyczną analizę rozmaitych sposobów ujmowania tej kategorii. W tym okresie Opałek proponował nawet eliminację terminu „prawo podmiotowe” z aparatury teoretycznej, stanowiska tego jednak w późniejszych pracach nie podtrzymał.

Drugim trwałym wątkiem była praworządność. W latach 50. i 60. analizował rozróżnienie formalnego i materialnego pojmowania praworządności, jej gwarancje oraz relację do praw i wolności obywatelskich. W pracy napisanej z Witoldem Zakrzewskim Z zagadnień praworządności socjalistycznej zwracano uwagę m.in. na legalizm działania organów państwa, ochronę praw obywateli i instytucjonalne gwarancje kontroli działania władzy. Współczesne badania nad jego dorobkiem wskazują, że już w latach 50. odnosił polską dyskusję o praworządności do koncepcji niemieckich i anglosaskich, a część jego analiz pojęciowych zachowała znaczenie metodologiczne.

Teoria dyrektyw i norm