Rzeczpospolita szlachecka wykształciła oryginalną kulturę sarmacką, stanowiącą mieszankę dominującej kultury polskiej z ruską i orientalną.
Polska kultura narodowa ściśle łączy polskość z katolicyzmem. W okresie zaborów Kościół katolicki stał się szczególnym depozytariuszem polskiej tożsamości, występując w obronie praw narodu, jego kultury i tożsamości.
Tożsamość narodowa Polaków silnie zdeterminowana jest pamięcią konfliktów z sąsiadami, przede wszystkim z Niemcami i RosjąA. Piotrowski, Biografie a tożsamość narodowa, Kultura i Społeczeństwo 1995, nr 4, s. 3..
Na kształtowanie się polskiej tożsamości narodowej wpływ miała osobista wolność jednostki i jej bezpośredni kontakt z państwem bądź też życiem ogólnonarodowym. Upadek państwa utrudnił ten proces, lecz w czasach niewoli narodowej powstał wzór patrioty, który zdołał przetrwać w pamięci przez cały XIX-XX wiek, a w czasie II wojny światowej hasło kościuszkowskie „Żywią i Bronią” umieszczone zostało na sztandarach Batalionów Chłopskich.