Tocząc uporczywą walkę z samym sobą, zostanie wreszcie postawiony wobec dramatycznego wydarzenia, jakie dokona w nim ostatecznego przełomu.
Cechy powieści thumb|240px|Dewajtis szemrał łagodnie… Marek… usiadł obok niej i ukradkiem spoglądał w uroczą twarzyczkę opowiadającej. Zaliczana do najbardziej znanych powieści pisarki Dewajtis, to dworsko-zaściankowa historia rodzinna z XIX-wiecznej Żmudzi, z wplecionym wątkiem romansowym. W koncepcji i wymowie ogólnej bliska jest innej powieści pozytywistycznej – wydanej w tym samym okresie, znacznie obszerniejszej i bardziej rozbudowanej wątkowo Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej.
Skupiając uwagę na postaci Marka Czertwana, autorka stworzyła dydaktyczną opowieść o niezwykłych wysiłkach człowieka zmagającego z własnym losem. Jego natchnieniem jest tytułowy dąb jako symbol wiecznego trwania, niezniszczalności, ale i tradycji wiążących mieszkańców z ziemią ojczystą. Życie jego skupione jest wokół jednej idei: utrzymania ziemi, całości spuścizny rodzinnej, a miernikiem wartości człowieka staje się tu jego stosunek do pracy. W tej pozytywistycznej powieści Czertwan ma widoczne cechy bohatera romantycznego: samotny i zamknięty w sobie, a w swej upartej walce niezrozumiany przez większość.