Równocześnie jednak przedstawia sobą ideał pozytywistyczny: jest psychicznie silny, pracowity, wytrwały i niezłomny w dążeniu do wytkniętego celu, a znacznym stopniu altruistycznie kierujący się dobrem ogólniejszym, cudzym. Egoistycznie zaś broni się jedynie przed miłością, ale nie potrafi ostatecznie wyrzec tego dobra, którego najdotkliwiej był pozbawiony w dotychczasowym życiu.
Podobnie jak w nieco późniejszej Pożary i zgliszcza (1893), w powieści zwraca uwagę wpleciona w fabułę tematyka „amerykańska”, wyrażająca swoistą fascynację pisarki odległym kontynentem jako krainą wielkich możliwości i równie wielkich niebezpieczeństw dla emigrujących tam ówcześnie rodaków. Ale w osadzonym realistycznie utworze autorka wykorzystuje też kilka motywów baśniowych (np. podanie o Wajdewutasie, legenda o Egle). Jak zauważyła A. Martuszewska, schemat baśniowy występuje przede wszystkim w zasadniczej warstwie fabularnej i odnosi się do postaci głównego bohatera: jest to wątek baśni o Kopciuszku, którego uosabia młody Czertwan – lekceważony i poniżany, a na tle innych ostatecznie ukazujący swą wartość i otrzymujący w nagrodę