Czynniki fizyczne, takie jak zwiększona głębokość strefy mieszania i dostępność biogenów zaczynają odgrywać główna rolę w sukcesji. Po niewielkim zmniejszeniu biomasy fitoplanktonu rozwija się zespół fitoplanktonu przystosowany do nowych warunków fizycznych (nasilonego mieszania wód). Pojawiają się duże, jednokomórkowe i kolonijne glony, zwłaszcza okrzemki, których udział zwiększa się w miarę postępów jesieni. Temu zespołowi trudno przyswajalnych dla zooplanktonu glonów towarzyszy rozwój biomasy różnych małych glonów, które są łatwe do odfiltrowania przez zooplankton. Rozwój jadalnych dla zooplanktonu glonów, któremu towarzyszy spadek natężenia presji ze strony ryb planktonożernych, umożliwia jesienią zwiększenie zagęszczeń i biomasy zooplanktonu, w tym dużych jego form. Zmniejszenie ilości energii słonecznej docierającej do pelagialu powoduje znaczące zmniejszenie produkcji pierwotnej w pelagialu i spadek biomasy fitoplanktonu do poziomu zimowego minimum. Zmniejszeniu ulega biomasa roślinożernego zooplanktonu, co wynika z ograniczenia rozrodczości, spowodowanej przez spadek temperatury i zmniejszenie koncentracji pokarmu. Przedstawiciele zooplanktonu, o ile nie uczynili tego wcześniej, przystępują do wytwarzania form przetrwalnych, dzięki którym przezimują. Niektóre z gatunków widłonogów przerywają diapauzę i przechodzą