Historia zaczyna się wtedy, gdy ludzka wolność wychodzi poza granice biologicznego trwania, a człowiek zaczyna traktować życie jako brzemię i bierze za nie odpowiedzialność.
Triada „polityka–filozofia–historia” i idea Europy Według interpretacji Paula Ricœura (zawartej w przedmowie do niemieckiego wydania z 1988 roku) Eseje heretyckie opisują jednoczesne i współzależne wyłonienie się w Europie polityki, filozofii i historii. Pojęcia te wymagają siebie nawzajem. Polityka to „działająca wolność”. Patočka (podążając za Hannah Arendt) odróżnia działanie od pracy. Działanie wymaga dobrowolnej inicjatywy i przestrzeni publicznej, zawsze otwartej na innych. Wolność nie może zamknąć się w sferze prywatnej; realizuje się wyłącznie w społeczności równych sobie ludzi. Filozofia: w historii Europy publiczna wolność realizowała się jako sokratejska „troska o duszę”. Nie oznacza ona egoistycznego zwrotu ku sobie, tylko widzenie własnego życia w ścisłym związku z całością świata (rozumianego jako jedność w sporze), co rodzi postawę odpowiedzialności. Po upadku pierwotnych struktur ten duch przetrwał właśnie w formie filozofii.