thumb|240px|Sporysz w kłosie zbóż thumb|240px|Krople wydzieliny ("melrose") w kłosie jęczmienia zwyczajnego Sporysz zbóż i traw – grzybowa choroba roślin wywołana przez buławinkę czerwoną (Claviceps purpurea).

Występowanie i szkodliwość Stwierdzono występowanie tej choroby u około 400 gatunków roślin z rodziny traw (Poaceae). Atakuje wszystkie gatunki uprawianych w Polsce zbóż, najczęściej żyto i pszenżyto. Obecnie stanowi zagrożenie tylko na plantacjach żyta heterozyjnego. Powoduje obniżkę plonu, gdyż w kłosach zbóż część ziaren zamieniona zostaje na rożkowate, czarne twory zwane sporyszem. Są to przetrwalniki buławinki czerwonej. Jeszcze większa szkodliwość choroby polega na tym, że sporysz jest trujący, jego domieszka w ziarnie powoduje, że ziarno to nie nadaje się do spożycia ani przez ludzi, ani przez zwierzęta.

Spożywanie niewielkich ilości sporyszu przez dłuższy czas powoduje zatrucie przewlekłe, objawiające się biegunką, kulawizną (u koni), sztywnością i oziębieniem kończyn, brakiem ich wrażliwości na dotyk, a w końcu zgorzelą. U zwierząt objawy zatrucia pojawiają się na uszach, ryju, ogonie i kończynach oraz prowadzą do martwicy lub odpadnięcia ogona czy małżowin uszu.