Czy unieważnia to zupełnie nasze „naiwne” ustalenia?
Budowanie znaczenia Lp.NarzędziePrzykład7Czy dana wypowiedź jest aktem mowy, a jeśli tak, to jakiego typu?(1) Nie masz samochodu.
(2) Nie sądzę, żebyś miał samochód.
(3) Przykro mi, że nie masz samochodu.
Wszystkie trzy wypowiedzi dotyczą (domniemanego) faktu nieposiadania samochodu przez odbiorcę. Zdanie (1) stanowi proste stwierdzenie w trybie oznajmującym. W zdaniu (2) zawarta jest asercja: nadawca wyraża osąd. Natomiast zdanie (3) to przykład aktu ekspresywnego, w którym nadawca wyraża swój żal.8W jakim stylu utrzymano wypowiedź? Czy przynależy ona do określonego socjolektu? Jakiego słownictwa użyto i w jakim celu?(1) Wdychamy tlen i wydychamy dwutlenek węgla.
(2) W procesie oddychania komórkowego O2 ulega przekształceniu w CO2.
Obie wypowiedzi odnoszą się do tego samego procesu biochemicznego. O ile jednak zdanie (1) brzmi potocznie, o tyle zdanie (2) mogłoby pochodzić podręcznika, gdyż przywodzi na myśl socjolekt akademicki.